Бүгін, 2026 жылғы 29 тамызда, Қазақстанда Семей ядролық сынақ полигонының жабылғанына 35 жыл толып отыр. Бұл — елдің қазіргі тарихындағы елеулі оқиғалардың бірі. Оның Қазақстанның ядролық қарусыздану және ядролық қаруды таратпау саласындағы саясатының қалыптасуына айтарлықтай ықпалы болды.
Семей ядролық сынақ полигонының қасіретті тарихы 1949 жылғы 29 тамызда кеңес одағында алғашқы ядролық сынақтың өткізілуінен басталды. Кейінгі төрт онжылдықта полигон КСРО-ның ядролық бағдарламасындағы негізгі сынақ алаңдарының біріне айналды.
Қазақстан жерінде атмосфералық, жерүсті және жерасты сынақтарын қоса алғанда, 456 ядролық жарылыс жасалды. Ұзақ жылдарға созылған сынақтар қоршаған ортаның радиациялық ластануына және іргелес аумақтарда тұратын халық үшін ұзақ мерзімді жағымсыз зардаптарға әкелді. Қазақстанның мемлекеттік органдарының бағалауынша, радиация әсеріне 1,3 миллионнан астам адам ұшыраған.
1991 жылғы 29 тамызда елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жарлығымен Семей ядролық сынақ полигоны жабылды. Кейін Қазақстанның бастамасымен БҰҰ бас ассамблеясы 29 тамызды — ядролық сынақтарға қарсы халықаралық іс-қимыл күні — деп жариялады.
